Łuków miał w swojej historii szczególny moment – trzykrotnie gościł w swych murach Józefa Piłsudskiego, późniejszego Marszałka Polski. Wizyty te przypadły na lata najtrudniejsze i jednocześnie najbardziej przełomowe dla odradzającego się państwa polskiego.
Pierwsza wizyta – 1919 rok
Po raz pierwszy Józef Piłsudski pojawił się w Łukowie w 1919 roku, podczas podróży inspekcyjnej po kraju. Odrodzona Polska dopiero organizowała swoje struktury wojskowe i administracyjne, a naczelnik państwa wizytował kolejne miasta. W Łukowie jego pobyt był krótki – marszałek zatrzymał się jedynie na kilka chwil na dworcu kolejowym. Mimo tego krótkiego postoju wydarzenie wywołało ogromne poruszenie. Mieszkańcy miasta licznie zgromadzili się na stacji, aby powitać jednego z głównych twórców polskiej niepodległości.
Druga wizyta – wiosna 1920 roku
Rok później Łuków ponownie znalazł się na trasie Piłsudskiego. Wiosną 1920 roku marszałek przybył do miasta jako zwycięski wódz, po udanej ofensywie wojsk polskich na wschodzie i zajęciu Kijowa.
Dla mieszkańców była to chwila wielkiej dumy i entuzjazmu. W mieście panowała atmosfera triumfu – społeczeństwo witało Piłsudskiego jako zdobywcę Kijowa i symbol polskich sukcesów militarnych.
Trzecia wizyta – sierpień 1920 roku
Najbardziej pamiętna była jednak trzecia wizyta, w sierpniu 1920 roku, w dramatycznym okresie wojny polsko-sowieckiej. W tym czasie Piłsudski prowadził zwycięską kontrofensywę przeciw wojskom bolszewickim. W drodze na front zatrzymał się w Łukowie na kilka godzin wraz ze swoim sztabem. Marszałek przebywał wtedy w domu jednego z mieszkańców miasta – Antoniego Jastrzębskiego. Według relacji świadków w otoczeniu Piłsudskiego panowała atmosfera gorączkowej pracy, ale i wiary w zwycięstwo.
Delegacja żydowskich mieszkańców miasta
Podczas tej wizyty doszło do wydarzenia, które zapisało się w lokalnych wspomnieniach. Przed marszałkiem stanęła delegacja społeczności żydowskiej z Łukowa, składająca się m.in. z Michała Kamińskiego, pełniącego obowiązki burmistrza, rabina oraz przedstawiciela gminy M. Lejbowicza. Delegaci skarżyli się na rabunki i nadużycia dokonywane przez przechodzące oddziały wojskowe. Piłsudski, zajęty sprawami wojny, skierował delegację do jednego z oficerów ze swego sztabu, który miał zająć się sprawą. Najbardziej poruszającą sceną tej wizyty był moment, gdy sędziwy Szajnberg, członek delegacji, padł na twarz przed stojącym na koniu Piłsudskim, prosząc o obronę krzywdzonej ludności żydowskiej.
Łuków w pamięci marszałka
Choć wizyty Piłsudskiego w Łukowie były krótkie, zapisały się w historii miasta jako ważne wydarzenia. Trzy spotkania z marszałkiem – w 1919 oraz dwukrotnie w 1920 roku – na zawsze połączyły dzieje Łukowa z historią walk o niepodległość Polski. Dla mieszkańców siedemsetletniego grodu były to chwile, kiedy ich miasto znalazło się na trasie wielkiej historii II Rzeczypospolitej.
Źródło:
Podlasie : pismo społeczno-gospodarczo-oświatowe 1935, R. III, nr 37
Dodaj komentarz