Centrala Produktów Naftowych, znana powszechnie jako CPN, była polskim przedsiębiorstwem państwowym odpowiedzialnym za magazynowanie, transport oraz dystrybucję hurtową i detaliczną produktów naftowych, głównie paliw płynnych i środków smarowych. Działała od 1944 roku, a w 1999 roku została przekształcona w Polski Koncern Naftowy Orlen.
W lipcu 1944 roku, jeszcze w trakcie II wojny światowej, powołano instytucję mającą na celu zabezpieczenie ocalałej infrastruktury naftowej na ziemiach polskich oraz wznowienie dystrybucji paliw. Początkowo nosiła nazwę Polski Monopol Naftowy, następnie Państwowe Biuro Sprzedaży Produktów Naftowych, by ostatecznie 3 grudnia 1945 roku, na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu, stać się Centralą Produktów Naftowych (CPN).
W 1945 roku w Polsce funkcjonowało zaledwie 26 stacji paliw CPN, zlokalizowanych głównie przy krawędzi jezdni, często z pomieszczeniami sprzedaży w pobliskich domach. W kolejnych latach sieć dynamicznie się rozwijała:
- 1950: 413 stacji
- 1960: liczba stacji przekroczyła 1000
- 1980: 1280 stacji, z przeciętną pojemnością zbiorników 69 000 litrów i średnią roczną sprzedażą na poziomie 2 039 000 litrów paliwa
W okresie PRL-u CPN posiadał monopol na handel detaliczny paliwami w Polsce. Oprócz sprzedaży paliw, stacje oferowały drobne części zamienne, akcesoria motoryzacyjne oraz kosmetyki samochodowe. CPN organizował transport paliw za pomocą autocystern, cystern kolejowych oraz rurociągów. W 1964 roku uruchomiono polski odcinek rurociągu „Przyjaźń”, dostarczając rosyjską ropę do rafinerii w Płocku oraz zakładów w Schwedt w NRD.
W grudniu 1995 roku CPN przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa – CPN S.A. W maju 1998 roku Rada Ministrów podjęła decyzję o utworzeniu narodowego koncernu naftowego poprzez połączenie CPN S.A. z Petrochemią Płock S.A. Formalnie Polski Koncern Naftowy S.A. powstał 7 września 1999 roku, a 3 kwietnia 2000 roku przyjął nazwę handlową Orlen.
Mimo że marka CPN zniknęła z rynku, w świadomości wielu Polaków nadal funkcjonuje jako synonim stacji benzynowej. Logo CPN, zaprojektowane przez Ryszarda Bojara we współpracy ze Stefanem Solikiem i Jerzym Słowikowskim, stało się ikoną polskiego wzornictwa przemysłowego. W 2018 roku PKN Orlen reaktywował markę CPN, otwierając stację w Warszawie przy ulicy Markowskiej, nawiązującą do historycznego wyglądu i oferty, co spotkało się z pozytywnym odbiorem klientów.
Na Lubelszczyźnie pozostało wiele stacji tej firmy jako swoiste artefakty. Jedna z nich znajduje się w Miączynie. Fotografie nadesłał p. Andrzej Kowalczyk.
Dodaj komentarz